RAK PODSTAWNOKOMÓRKOWY (BASAL CELL CARCINOMA, BCC)
INFORMACJE OGÓLNE
Rak podstawnokomórkowy (Basal Cell Carcinoma, BCC) jest najczęstszym rodzajem nowotworu skóry. Rozwija się z komórek warstwy podstawnej naskórka i najczęściej występuje w miejscach narażonych na promieniowanie ultrafioletowe (UV), szczególnie na twarzy, skórze głowy, uszach, szyi, ramionach i górnej części tułowia.
BCC zazwyczaj rośnie powoli i rzadko daje przerzuty do odległych narządów. Nieleczony może jednak stopniowo powiększać się i naciekać otaczającą skórę, chrząstkę, kość lub inne struktury. Ma to szczególne znaczenie w obrębie twarzy, nosa, powiek, uszu i innych okolic o istotnym znaczeniu anatomicznym, gdzie nawet stosunkowo niewielki nowotwór może z czasem wymagać bardziej rozległego leczenia.
Wczesne rozpoznanie pozwala rozpocząć leczenie, gdy zmiana jest zazwyczaj mniejsza i bardziej ograniczona.
TYPOWE OBJAWY I WYGLĄD
Rak podstawnokomórkowy nie zawsze ma taki sam wygląd. W zależności od podtypu i lokalizacji BCC może mieć postać:
- perłowej, błyszczącej lub półprzezroczystej grudki,
- różowej lub cielistej zmiany z widocznymi powierzchownymi naczyniami krwionośnymi,
- utrzymującej się czerwonej lub różowej plamy,
- zmiany, która wielokrotnie krwawi lub pokrywa się strupem,
- rany, która nie goi się albo okresowo goi się i ponownie pojawia,
- płaskiego, twardego obszaru przypominającego bliznę,
- powoli powiększającej się zmiany o słabo odgraniczonych brzegach.
BCC często jest bezbolesny, dlatego niektóre zmiany mogą przez długi czas pozostać niezauważone lub nieleczone.
Zdjęcia zmian raka podstawnokomórkowego
CZYNNIKI RYZYKA
Do czynników związanych ze zwiększonym ryzykiem raka podstawnokomórkowego należą:
- skumulowana ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV),
- przebyte silne lub powtarzające się oparzenia słoneczne,
- jasna karnacja i skłonność do łatwego ulegania oparzeniom słonecznym,
- starszy wiek,
- przebyte BCC lub inny nowotwór skóry,
- rodzinny wywiad w kierunku nowotworów skóry,
- korzystanie z solarium,
- immunosupresja,
- wcześniejsza ekspozycja na promieniowanie jonizujące.
Chociaż BCC występuje częściej u osób o jasnej karnacji, może rozwinąć się u osób o każdym typie skóry.
DIAGNOSTYKA
Zmiany podejrzanej o raka podstawnokomórkowego nie można ostatecznie rozpoznać wyłącznie na podstawie jej wyglądu.
Biopsję wykonuje się w celu pobrania tkanki do diagnostyki. W zależności od wielkości, lokalizacji i cech klinicznych zmiany może to być:
- biopsja styczna (shave biopsy),
- biopsja sztancowa (punch biopsy),
- biopsja wycinająca (excisional biopsy) lub całkowite wycięcie zmiany.
Pobrany materiał jest przesyłany do laboratorium patomorfologicznego, gdzie zostaje odpowiednio przygotowany i oceniony mikroskopowo przez patologa lub dermatopatologa.
Wynik badania histopatologicznego potwierdza rozpoznanie oraz dostarcza informacji o podtypie histologicznym i innych cechach istotnych przy planowaniu leczenia.
PO ROZPOZNANIU RAKA PODSTAWNOKOMÓRKOWEGO
Planowanie leczenia rozpoczyna się po ustaleniu rozpoznania histopatologicznego.
Dalsze postępowanie zależy między innymi od:
- podtypu histologicznego,
- wielkości i głębokości nowotworu,
- lokalizacji anatomicznej,
- tego, czy jest to zmiana pierwotna czy nawrotowa,
- wyraźnego lub niewyraźnego odgraniczenia klinicznego zmiany,
- wcześniejszego leczenia,
- indywidualnych czynników ryzyka dotyczących pacjenta.
Celem leczenia jest całkowite usunięcie lub zniszczenie nowotworu przy zachowaniu możliwie największej ilości zdrowej tkanki, funkcji oraz prawidłowej anatomii leczonego obszaru.
W przypadku wielu raków podstawnokomórkowych podstawową metodą leczenia jest zabieg chirurgiczny. Niektóre nowotwory wymagają specjalistycznej techniki leczenia lub skierowania do odpowiedniego specjalisty ze względu na lokalizację, wielkość, cechy histologiczne lub ryzyko nawrotu.
👉 Dowiedz się więcej: Kolejne kroki w postępowaniu po rozpoznaniu nowotworu skóry
ROKOWANIE I DALSZA KONTROLA
Rak podstawnokomórkowy ma zazwyczaj bardzo dobre rokowanie przy odpowiednim leczeniu. Ponieważ u pacjentów, u których wystąpił jeden BCC, istnieje zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju kolejnych nowotworów skóry, po leczeniu ważna jest dalsza regularna kontrola skóry.
Miejsca wcześniej leczone należy również obserwować pod kątem zmian mogących wskazywać na nawrót.
KIEDY NALEŻY ZGŁOSIĆ SIĘ NA OCENĘ LEKARSKĄ?
Ocena lekarska jest wskazana w przypadku zmiany skórnej, która:
- nie goi się,
- wielokrotnie krwawi lub pokrywa się strupem,
- powoli się powiększa,
- przybiera perłowy, półprzezroczysty, różowy lub przypominający bliznę wygląd,
- zaczyna się zmieniać po długim okresie stabilności,
- pojawia się ponownie po wcześniejszym leczeniu.
Umów konsultację
Utrzymująca się, zmieniająca się, krwawiąca lub niegojąca się zmiana skórna powinna zostać oceniona przez lekarza w celu ustalenia rozpoznania i odpowiedniego dalszego postępowania.
📞 Zadzwoń (847) 518-9999, aby umówić konsultację dermatologiczną.
INFORMACJA MEDYCZNA:
Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej
oceny lekarskiej, diagnostyki ani leczenia. Zalecenia terapeutyczne opierają
się na obrazie klinicznym, wynikach badań oraz indywidualnych czynnikach
dotyczących pacjenta. Wyniki leczenia mogą się różnić i nie można
zagwarantować określonego efektu medycznego ani estetycznego.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ