RAK SKÓRY: CO DALEJ PO ROZPOZNANIU

Rak podstawnokomórkowy (Basal Cell Carcinoma – BCC) i rak kolczystokomórkowy (Squamous Cell Carcinoma – SCC)

Rozpoznanie raka skóry może być dla pacjenta trudnym doświadczeniem. Dalsze postępowanie zależy od rodzaju nowotworu, jego lokalizacji, wielkości, głębokości naciekania oraz zachowania biologicznego, a także od indywidualnych czynników pacjenta.
Niniejsza strona wyjaśnia, w jaki sposób rak podstawnokomórkowy i rak kolczystokomórkowy są oceniane i leczone oraz jak przebiega koordynacja opieki w International Vein & Skin Institute (IVSI).

Strona koncentruje się na planowaniu leczenia chirurgicznego oraz decyzjach dotyczących dalszego postępowania po potwierdzonym rozpoznaniu BCC lub SCC.

NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY SKÓRY — PRZEGLĄD

Rak podstawnokomórkowy (Basal Cell Carcinoma – BCC)

Rak podstawnokomórkowy jest nowotworem skóry niemelanocytarnym, wywodzącym się z komórek warstwy podstawnej naskórka. Jest to najczęściej występujący nowotwór skóry u ludzi.

• charakteryzuje się powolnym wzrostem
• bardzo rzadko daje przerzuty
• nieleczony może naciekać miejscowo, prowadząc do destrukcji tkanek i zniekształceń

Rak kolczystokomórkowy (Squamous Cell Carcinoma – SCC)

Rak kolczystokomórkowy skóry jest nowotworem złośliwym o charakterze naciekającym, wywodzącym się z keratynocytów.

• jest drugim najczęściej występującym rakiem skóry
• może rozwijać się na podłożu rogowacenia słonecznego lub powstawać de novo
• wiąże się z większym ryzykiem naciekania i przerzutów niż BCC

RAK PODSTAWNOKOMÓRKOWY (BCC) — TYPY I ZACHOWANIE BIOLOGICZNE

Wyróżnia się kilka klinicznych postaci raka podstawnokomórkowego (Basal Cell Carcinoma – BCC), różniących się wyglądem, sposobem wzrostu i agresywnością.

Najczęstsze postacie BCC

• guzkowy (nodular BCC) – najczęstszy; perłowy lub półprzezroczysty guzek
• barwnikowy (pigmented BCC) – zawiera barwnik brązowy lub czarny, może przypominać znamię
• powierzchowny (superficial BCC) – cienka, czerwona, łuszcząca się zmiana
• mikroguzkowy (micronodular BCC) – bardziej agresywny wzrost, słabo zaznaczone granice
• twardzinopodobny / morfeatyczny (morpheaform, sclerosing BCC) – naciekający wzrost, nieostre granice, wyższe ryzyko nawrotu

Niektóre podtypy (mikroguzkowy, morfeatyczny, naciekający) są trudniejsze do całkowitego usunięcia i często wymagają specjalistycznych metod chirurgicznych.

DLACZEGO LOKALIZACJA MA ZNACZENIE — GŁOWA I SZYJA

Rak podstawnokomórkowy najczęściej występuje w obrębie głowy i szyi.

W zaawansowanych lub zaniedbanych przypadkach może naciekać:

• powieki i oczodół (zaburzenia widzenia)
• nos, uszy, chrząstki twarzy
• przewód słuchowy zewnętrzny lub kość skroniową
• podstawę czaszki lub nerwy czaszkowe
• kości sklepienia czaszki lub głębokie struktury twarzy

W rzadkich, zaawansowanych przypadkach może to prowadzić do zaburzeń funkcjonalnych, objawów neurologicznych lub konieczności rozległej rekonstrukcji. Wczesne rozpoznanie i właściwe leczenie są kluczowe.

RAK KOLCZYSTOKOMÓRKOWY (SCC) — NAJWAŻNIEJSZE CECHY

Rak kolczystokomórkowy (Squamous Cell Carcinoma – SCC) z definicji ma charakter naciekający.

• często występuje w miejscach eksponowanych na słońce (twarz, skóra głowy, uszy, dłonie)
• rozwija się na tle skóry przewlekle uszkodzonej promieniowaniem UV
• wczesne zmiany mogą przypominać pogrubiałe rogowacenie słoneczne
• zaawansowane zmiany mogą ulegać owrzodzeniu, krwawić lub szybko się powiększać

Ze względu na większy potencjał rozsiewu, SCC wymaga terminowego i odpowiedniego leczenia.

CEL LECZENIA

Celem leczenia zarówno BCC, jak i SCC jest:

całkowite usunięcie nowotworu przy maksymalnym zachowaniu funkcji oraz wyglądu

Dobór leczenia uwzględnia:

• skuteczność onkologiczną
• lokalizację anatomiczną
• ochronę struktur funkcjonalnych
• efekt estetyczny
• indywidualne czynniki ryzyka pacjenta

OGÓLNE OPCJE LECZENIA (PRZEGLĄD)

W zależności od typu, wielkości, głębokości i lokalizacji nowotworu rozważane mogą być:

• chirurgiczne wycięcie
• chirurgia mikrograficzna Mohsa
• radioterapia
• metody destrukcyjne (wybrane przypadki)
• leczenie miejscowe (wyłącznie w bardzo powierzchownych zmianach)

Nie każda metoda jest odpowiednia dla każdego pacjenta ani każdej zmiany.

LECZENIE OFEROWANE W IVSI

Chirurgiczne wycięcie (w wybranych przypadkach)

Dr Tryzno wykonuje zachowawcze chirurgiczne wycięcie wybranych raków podstawnokomórkowych i kolczystokomórkowych z odpowiednimi marginesami.

• zabieg wykonywany w gabinecie w znieczuleniu miejscowym
• nacięcie wykonywane przy użyciu chirurgicznego lasera CO₂ (tryb cięcia)
• dobór marginesów zależny od typu i lokalizacji guza
• materiał przekazywany do badania histopatologicznego
• zeszycie rany w celu prawidłowego gojenia

Choć wycięcie chirurgiczne jest metodą bardzo skuteczną, żaden zabieg nie gwarantuje 100% wyleczenia. W przypadku dodatnich marginesów lub nacieku struktur głębszych może być konieczne dalsze leczenie.

KIEDY ZALECANA JEST CHIRURGIA MOHSA

Chirurgia mikrograficzna Mohsa zapewnia najwyższe odsetki wyleczeń i maksymalne oszczędzenie tkanek.

Najczęściej zalecana jest w przypadku:

• BCC o typie naciekającym, morfeatycznym lub mikroguzkowym
• nowotworów nawrotowych
• zmian o nieostrych granicach
• lokalizacji wysokiego ryzyka (nos, powieki, usta, uszy)
• SCC o cechach agresywnych

➡ Chirurgia Mohsa nie jest wykonywana w IVSI.
Pacjenci wymagający tej metody są kierowani do wyspecjalizowanych chirurgów Mohsa.

RADIOTERAPIA (WYBRANE PRZYPADKI)

Radioterapia może być rozważana:

• gdy leczenie chirurgiczne nie jest możliwe
• u pacjentów niekwalifikujących się do zabiegu
• jako leczenie uzupełniające przy dodatnich marginesach

Nie jest odpowiednia dla wszystkich pacjentów i jest przeciwwskazana w niektórych chorobach genetycznych.

LECZENIE MIEJSCOWE — OGRANICZONA ROLA

Leczenie miejscowe (np. 5-fluorouracyl) stosowane jest wyłącznie w bardzo wybranych, powierzchownych przypadkach.

Ograniczenia:

• brak potwierdzenia całkowitego usunięcia nowotworu
• brak kontroli histopatologicznej marginesów
• brak zastosowania w nowotworach naciekających lub agresywnych

CZERNIAK (MELANOMA) — ODMIENNA ŚCIEŻKA POSTĘPOWANIA

Czerniak (Melanoma) wymaga innego schematu leczenia niż BCC i SCC.

W IVSI:

• zmiany podejrzane są oceniane i poddawane biopsji
• wstępne wycięcie może być wykonane w uzasadnionych przypadkach
• dalsze leczenie i stopniowanie choroby odbywa się we współpracy z onkologią i chirurgią

Leczenie czerniaka ma charakter wielodyscyplinarny.

CO DALEJ PO ROZPOZNANIU

Po ustaleniu rozpoznania:

• wyniki histopatologii omawiane są osobiście z pacjentem przez dr. Tryzno
• wyjaśniane są znaczenie rozpoznania i możliwe konsekwencje
• w razie wskazań planowane jest leczenie chirurgiczne
• kierowane są odpowiednie konsultacje specjalistyczne
• ustalany jest plan kontroli i obserwacji długoterminowej

Omów dalsze kroki leczenia

📞 Zadzwoń (847) 518-9999

INFORMACJA MEDYCZNA
Niniejsze informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej oceny lekarskiej, rozpoznania ani leczenia. Zalecenia terapeutyczne zależą od obrazu klinicznego, wyników badań diagnostycznych oraz czynników indywidualnych pacjenta. Wyniki leczenia mogą się różnić i nie można zagwarantować określonego efektu medycznego ani estetycznego.