ZAKRZEPY KRWI, SVT I DVT W PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ

Zakrzepica żył powierzchownych (SVT – Superficial Venous Thrombosis) oraz zakrzepica żył głębokich (DVT – Deep Vein Thrombosis) to zakrzepy krwi, które mogą powstawać w żyłach kończyn dolnych. U pacjentów z żylakami i przewlekłą niewydolnością żylną ból, tkliwość, obrzęk lub stan zapalny nogi mogą mieć różne przyczyny, dlatego nowych lub nietypowo nasilonych objawów nie należy ignorować.

SVT dotyczy żył położonych bliżej powierzchni skóry, natomiast DVT obejmuje układ żył głębokich. Chociaż różnią się one stopniem zagrożenia i sposobem leczenia, ich objawy mogą być podobne, a na podstawie samych objawów nie zawsze można wiarygodnie ustalić, czy zakrzep znajduje się w żyle powierzchownej czy głębokiej.

Zakrzep powstały w żyle głębokiej może przemieścić się do płuc i spowodować zatorowość płucną (PE – Pulmonary Embolism) — poważny stan wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.

Na tej stronie wyjaśniamy, czym różnią się SVT i DVT, jakie czynniki mogą zwiększać ryzyko powstawania zakrzepów, które objawy wymagają oceny lekarskiej oraz kiedy należy natychmiast zadzwonić pod 911.

PRZEWLEKŁA NIEWYDOLNOŚĆ ŻYLNA A RYZYKO POWSTAWANIA ZAKRZEPÓW

Na powstawanie zakrzepów wpływa wiele różnych czynników, a sama obecność przewlekłej niewydolności żylnej nie określa indywidualnego ryzyka zakrzepicy.

Żylaki i przewlekła choroba żylna wpływają na przepływ krwi w powierzchownym układzie żylnym. Ryzyko może mieć większe znaczenie, gdy chorobie żylnej towarzyszą inne czynniki spowalniające przepływ krwi, zwiększające skłonność do powstawania zakrzepów lub ograniczające prawidłowy ruch kończyn dolnych.

Szczególne znaczenie mają okresy ograniczonej aktywności lub długotrwałego bezruchu, ponieważ chodzenie i praca mięśni łydek wspomagają odpływ krwi żylnej z nóg. Długie podróże, urazy, choroby, operacje lub inne okresy ograniczonej mobilności mogą więc zwiększać całkowite ryzyko powstania zakrzepu.

SYTUACJE I CZYNNIKI, KTÓRE MOGĄ ZWIĘKSZAĆ RYZYKO ZAKRZEPICY

Ryzyko powstawania zakrzepów może zwiększać:

• długotrwały bezruch, w tym długie podróże samochodem, loty samolotem lub przedłużone leżenie
• uraz lub unieruchomienie kończyny dolnej, w tym gips lub orteza
• niedawna operacja, hospitalizacja lub zabieg medyczny
• ciąża i okres po porodzie
• doustna antykoncepcja zawierająca estrogen lub hormonalna terapia zastępcza
• palenie tytoniu
• otyłość
• choroba nowotworowa i niektóre choroby przewlekłe
• przebyta wcześniej zakrzepica SVT, DVT lub zatorowość płucna
• rodzinne występowanie zakrzepicy lub wrodzona predyspozycja do powstawania zakrzepów
• żylaki i przewlekła choroba żylna

U jednej osoby może jednocześnie występować kilka czynników ryzyka, a indywidualne ryzyko zakrzepicy może znacznie różnić się pomiędzy pacjentami.

JAK ZMNIEJSZYĆ RYZYKO

Regularny ruch pomaga utrzymać prawidłowy przepływ krwi żylnej, szczególnie podczas długotrwałego siedzenia lub podróży. Zależnie od indywidualnej sytuacji może być zalecane:

• regularne poruszanie i rozciąganie nóg
• unikanie długotrwałego bezruchu
• robienie przerw na spacer podczas długich podróży samochodem lub wielogodzinnego siedzenia
• poruszanie stopami i stawami skokowymi podczas podróży samolotem
• noszenie prawidłowo dobranych medycznych pończoch o stopniowanym ucisku
• przestrzeganie indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących ryzyka zakrzepicy

Działania te mogą wspomagać krążenie żylne, ale nie eliminują możliwości powstania zakrzepu. Nowe lub nasilone objawy ze strony nogi wymagają oceny medycznej i nie powinny być automatycznie przypisywane żylakom lub przewlekłej niewydolności żylnej.

ZAKRZEPICA ŻYŁ POWIERZCHOWNYCH (SVT) A ZAKRZEPICA ŻYŁ GŁĘBOKICH (DVT)

Zarówno zakrzepica żył powierzchownych (SVT), jak i zakrzepica żył głębokich (DVT) polegają na powstaniu zakrzepu wewnątrz żyły. Podstawowa różnica dotyczy lokalizacji zakrzepu.

ZAKRZEPICA ŻYŁ POWIERZCHOWNYCH (SVT)

SVT to zakrzep powstający w żyle powierzchownej, położonej bliżej skóry, któremu często towarzyszy stan zapalny. Może wystąpić w żylaku lub innej żyle powierzchownej.

SVT jest zazwyczaj mniej niebezpieczna niż DVT, ale nie należy automatycznie traktować jej jako stanu niegroźnego. W zależności od lokalizacji i rozległości zakrzepu, szczególnie gdy zajęte są większe żyły powierzchowne, zakrzep może rozszerzać się w kierunku układu żył głębokich lub do niego przechodzić.

ZAKRZEPICA ŻYŁ GŁĘBOKICH (DVT)

DVT to zakrzep powstający w żyłach głębokich kończyny dolnej. Jest stanem poważniejszym, ponieważ część zakrzepu może przemieścić się do płuc i spowodować zatorowość płucną (PE).

OBJAWY SVT I DVT MOGĄ BYĆ PODOBNE

Oba stany mogą powodować:

• ból lub tkliwość nogi
• zaczerwienienie lub zwiększone ucieplenie skóry
• obrzęk zajętej kończyny

Objawy mogą znacznie różnić się pomiędzy pacjentami, a samo nasilenie bólu nie pozwala wiarygodnie odróżnić SVT od DVT.

KIEDY POTRZEBNA JEST OCENA LEKARSKA

Nowy lub nietypowy ból, tkliwość, obrzęk, zaczerwienienie lub zwiększone ucieplenie nogi mogą mieć wiele różnych przyczyn i nie muszą oznaczać obecności zakrzepu. Objawów tych nie należy jednak ignorować, gdy istnieje możliwość zakrzepicy żylnej.

USG Duplex żył jest podstawowym badaniem obrazowym stosowanym w celu potwierdzenia lub wykluczenia podejrzenia zakrzepicy żylnej oraz określenia lokalizacji i rozległości zakrzepu.

KIEDY NATYCHMIAST ZADZWONIĆ POD 911

Zatorowość płucna (PE) może wystąpić, gdy skrzeplina przemieści się do płuc i zablokuje przepływ krwi. Objawy mogą pojawić się nagle i obejmować:

• nagłą lub niewyjaśnioną duszność
• ostry ból w klatce piersiowej, boku, okolicy żeber lub górnej części pleców, szczególnie nasilający się przy głębokim wdechu lub kaszlu
• przyspieszony lub utrudniony oddech
• szybkie lub nieregularne bicie serca
• zawroty głowy, uczucie osłabienia lub omdlenie
• odkrztuszanie krwi

W przypadku objawów mogących wskazywać na zatorowość płucną należy natychmiast zadzwonić pod 911.

Objawy zatorowości płucnej mogą być różne i nie wszystkie muszą występować jednocześnie.

KONSULTACJA W PRZYPADKU PRZEWLEKŁYCH PROBLEMÓW ŻYLNYCH

W przypadku utrzymujących się, niewymagających pomocy w trybie nagłym dolegliwości związanych z żylakami lub przewlekłą niewydolnością żylną, konsultacja pozwala ocenić krążenie żylne i ustalić odpowiednie dalsze postępowanie.

📞 Zadzwoń: (847) 518-9999, aby umówić konsultację dotyczącą chorób żył.

International Vein & Skin Institute
Jozef Tryzno, MD, RVT, DABVLM

INFORMACJA MEDYCZNA:
Powyższe informacje mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej wizyty lekarskiej ani konsultacji. Ryzyko powstawania zakrzepów oraz występujące objawy różnią się pomiędzy pacjentami. Nowe lub niepokojące objawy wymagają oceny medycznej. Objawy mogące wskazywać na zatorowość płucną wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Dowiedz się więcej:

• Objawy niewydolności żylnej i żylaków nóg
• Badanie USG Duplex żył
• Jozef Tryzno, MD